Marcin Ociepa: Potrzebujemy nowego obywatelskiego komitetu obrony Opolszczyzny, żeby utrzymać region

Nie ma wątpliwości, że Opolszczyzna - jako najmniejsze województwo i najbardziej dotknięte kryzysem demograficznym - ma jednocześnie szansę być pierwszym regionem, który ten kryzys przełamie. Obecne trendy nic na to nie wskazują, ale tylko dlatego, że brakuje pewnej świadomości społecznej i zbiorowego wysiłku, na który nas stać.

Chciałbym nawiązać do historii dobrze znanej mieszkańcom Opolszczyzny z lat 90., kiedy województwu opolskiemu groziła likwidacja z powodu decyzji polityczno‑administracyjnej w ramach reformy samorządowej. Wówczas udało się wyzwolić energię społeczną mieszkańców w ramach Obywatelskiego Komitetu Obrony Opolszczyzny i doprowadzić do zmiany decyzji o likwidacji województwa.

To oczywiście pociągnie za sobą absolutne tsunami, jeśli chodzi o likwidację szkół, przedszkoli i wielu funkcji społecznych naszych samorządów, co będzie dalej nakręcało spiralę ubytku ludności. Dostępność szkół, przedszkoli i funkcji regionu sprzyja lub nie sprzyja temu, że decydujemy się na posiadanie dziecka, sprzyja temu, że ktoś zostaje albo opuszcza nasze województwo.

Dlatego dzisiaj potrzebujemy nowego obywatelskiego komitetu na rzecz Opolszczyzny, żeby utrzymać region. Chciałem zaprosić wszystkich, którzy mogą w tym pomóc - a to jesteśmy wszyscy, jako mieszkańcy województwa opolskiego - do nowego Opolskiego Komitetu Demograficznego.

Dziś, w roku 2026, nie stoimy wobec ryzyka decyzji politycznej czy administracyjnej o likwidacji naszego regionu, ale niewątpliwie ta groźba nad nami wisi i jest coraz bardziej realna w świetle prognoz demograficznych. Już dziś województwo opolskie jest najmniejsze pod względem liczby mieszkańców, a kiedy spojrzymy na strukturę, co trzeci mieszkaniec naszego województwa jest seniorem.

W roku 2060 co drugi mieszkaniec będzie seniorem, a liczba mieszkańców województwa spadnie poniżej 670 tysięcy — czyli mniej niż liczy dziś Wrocław, a tym bardziej Warszawa czy Kraków. Za chwilę będziemy mieli ostatnie większe miasta w Polsce liczniejsze niż całe nasze województwo.

Mamy już wyniki badań i liczne publikacje, które mówią, czego nam potrzeba. To jest wyzwanie ogólnopolskie, ale chciałbym, żebyśmy zaczęli, tak jak powiedziałem, tutaj na Opolszczyźnie mierzyć się z nim na poważnie. Wiem, że po raz kolejny ten temat pojawia się w debacie publicznej, ale tym razem, ze względu na pogłębione badania naukowe i nowe publikacje, jesteśmy w stanie przygotować szereg rekomendacji, które sprawią, że będziemy w zupełnie innym miejscu w roku 2060, niż wskazują na to dzisiejsze prognozy, o których wspomniałem.

Do Opolskiego Komitetu Demograficznego chciałem zaprosić rodziców, żeby powiedzieli nam, czego im potrzeba, pracodawców, bo potrzebujemy znacznie bardziej elastycznego rynku pracy, naukowców, ponieważ potrzebujemy rozwiązań technologicznych i społecznych, oraz samorządowców, ponieważ liczne funkcje publiczne wymagają ich zaangażowania i innej organizacji pracy samorządów.

Potrzebujemy także gwałtownego postępu, jeśli chodzi o dostęp do mieszkań. Potrzebujemy pracowników oświaty, aby porozmawiać o przyszłości szkół, które siłą rzeczy, nawet w okresie przejściowym, będą traciły swoje funkcje, ale zrobimy wszystko, żeby szkół nie zamykać, żeby nauczyciele mieli pracę i żeby mniejsze miejscowości nie traciły ośrodków życia społecznego.

Potrzebujemy rozwiązań, które różne grupy społeczne i zawodowe będą w stanie udźwignąć, bo to wymaga pewnego konsensusu politycznego i społecznego. Potrzebujemy pakietu rozwiązań i wspomnę tylko o kilku. Potrzebujemy ultra tanich żłobków, takich, w których opłata za miejsce będzie wynosić symboliczne sto złotych. Potrzebujemy także przyjęcia filozofii, że dzieci na Opolszczyźnie nie płacą, że rodzice nie ponoszą kosztów w placówkach sportowych, rekreacyjnych i kulturalnych, aby dziecko nie było obciążeniem budżetowym, lecz przeciwnie, aby warto było zabrać je na basen, do teatru czy w wiele innych miejsc, które sprawiają, że nasze dzieci są silniejsze, mądrzejsze, sprawniejsze fizycznie i psychicznie.

Potrzebujemy elastycznych warunków pracy i to jest zadanie dla samorządów oraz największych pracodawców w naszym województwie, instytucji rządowych i samorządowych, Urzędu Marszałkowskiego, Urzędu Wojewódzkiego, Uniwersytetu Opolskiego, Politechniki Opolskiej oraz administracji publicznej w powiatach.

Rolą państwa jest zastanowić się, co zrobić z perspektywy rozwiązań prawnych i ustawowych, na przykład co zrobić z biletami za złotówkę. Wprowadziliśmy je w jednostkach budżetowych miasta i dzieci wyciągały rodziców, dziadków, ze sobą, co działało i mogłoby działać w całej Polsce.

Potrzebujemy także nowych funkcji szkół, takich, w których będą one lokalnymi centrami kultury i aktywności, a ich rola nie będzie uzależniona wyłącznie od przepisów oświatowych związanych z liczbą uczniów. Jeśli tego nie zmienimy, samorządy, w ramach ograniczeń budżetowych, będą decydować się na zamykanie szkół, co zawsze będzie oznaczało osłabienie miejscowości, oddalenie usług od mieszkańców i dalsze kurczenie się regionu.