Pracownicy za granicą, a ubezpieczenie w Polsce. Opolskie firmy z tego korzystają

W minionym roku Opolscy pracodawcy rzadziej wysyłali pracowników na zagraniczne delegacje. W 2025 r. ZUS w Opolu wydał 33,2 tys. dokumentów potwierdzających opłacanie składek w Polsce, za osoby pracujące za granicą.

Od zasady jest wyjątek

Swoboda przemieszczania się pracowników na terytorium Unii Europejskiej nie zwalnia z konieczności ustalenia dla nich właściwego systemu zabezpieczenia społecznego. Osoba, która migruje w celach zarobkowych (praca najemna lub na własny rachunek) do innego państwa członkowskiego podlega regułom tamtejszego systemu ubezpieczeń społecznych.
Od tej zasady są odstępstwa, które dotyczą:

• delegowania pracownika do wykonywania pracy w innym państwie członkowskim,
• przeniesienia działalności gospodarczej na własny rachunek do innego państwa członkowskiego,
• wykonywania pracy w więcej niż w jednym państwie członkowskim UE.

Pracodawca może to załatwić dzięki formularzowi A1, który potwierdza podleganie systemowi zabezpieczenia społecznego państwa, które taki dokument wydaje. Co to oznacza w praktyce? Osoba, która ma zaświadczenie A1 nie podlega – zwykle bardziej kosztownemu – systemowi ubezpieczeń państwa w którym pracuje, ale składki nieprzerwanie są opłacane w Polsce.

W przypadku wniosków dotyczących delegowania pracownika bądź delegowania działalności na własny rachunek za granicę, okres delegowania nie może być dłuższy niż 2 lata oraz powinien wynikać z zawartych umów i kontraktów na pracę w innym kraju.

Wniosek w wersji elektronicznej

ZUS wydaje zaświadczenie A1 tylko na wniosek zainteresowanego czyli pracownika, osoby pracującej na własny na rachunek lub pracodawcy. Sam wniosek trzeba wysłać drogą elektroniczną przez platformę eZUS. Zaświadczenie A1 Zakład wyśle na profil eZUS wnioskodawcy.

Kreator wniosku na platformie eZUS podpowiada jak to zrobić krok po kroku. Wnioskujący odpowiada na pytania, a system na tej podstawie dobiera odpowiedni wniosek, w zależności np. od charakteru pracy. Po wypełnieniu wszystkich pól, komplet dokumentów jest gotowy do wysłania.

Ważność

Zaświadczenie wydane przez ZUS jest wiążące dla instytucji i służb zatrudnienia innych państw członkowskich dopóki nie będzie wycofane albo unieważnione. Pracownik, który posiada
A1 nie może być objęty ustawodawstwem innego państwa bez wycofania z obrotu prawnego lub unieważnienia tego dokumentu.

Dokument A1 może być wycofany na wniosek instytucji innego państwa członkowskiego UE, które zakwestionuje ten dokument bądź z urzędu – w wyniku postępowania wyjaśniającego lub kontroli przeprowadzonej przez ZUS, która wykaże, że dowody i zaświadczenia złożone przez wnioskodawcę (pracownika lub pracodawcę) na potrzeby wydania A1 były niezgodne ze stanem faktycznym.

Pracodawcy chętnie korzystają

Dane opolskiego oddziału ZUS-u potwierdzają, że firmy i przedsiębiorstwa z województwa opolskiego nadal licznie wysyłają pracowników do krajów Unii Europejskiej oraz między innymi Norwegii czy Islandii. Poziom zaświadczeń o pracy poza Polską, przy jednoczesnym opłacaniu składek w ZUS-ie jest zbliżony do tego z lat 2020-2022. Natomiast rekordowym rokiem pod względem wydanych „A jedynek” był 2023 r., kiedy opolski ZUS potwierdził ponad 42,6 tys. takich wniosków.

Żródło: ZUS Opole